Przedawniony kredyt a hipoteka. Wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu

Najważniejsze fakty

Sąd Okręgowy w Elblągu, I Wydział Cywilny; wyrok z 9 lipca 2026 r., I C 121/26
uzasadnienie sporządzono 17 lipca 2026 r., a opublikowano 7 sierpnia 2026 r.
fundusz dochodził 290 174,59 zł z odsetkami z wierzytelności kredytowej zabezpieczonej hipoteką kaucyjną
sąd zasądził dochodzoną kwotę, ograniczając odpowiedzialność w egzekucji do obciążonej nieruchomości i zakresu hipoteki

Problem prawny w orzecznictwie

Czy zarzut przedawnienia wyłącza możliwość zaspokojenia wierzyciela z nieruchomości obciążonej hipoteką?

Sąd: Sąd Okręgowy w Elblągu, I Wydział Cywilny
Sygnatura: I C 121/26
Data: 9 lipca 2026 r.
Wynik tej sprawy: Sąd uwzględnił powództwo funduszu, ale zastrzegł ograniczenie odpowiedzialności pozwanej do obciążonej nieruchomości i wysokości zabezpieczenia hipotecznego.

„Przedawnienie wierzytelności hipotecznej wywołuje skutki tylko w sferze obligacyjnej.”
uzasadnienie wyroku SO w Elblągu, I C 121/26, za orzecznictwem Sądu Najwyższego

Kontekst prawny

Znaczenie dokumentu

Sąd zastosował art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz rozróżnił odpowiedzialność osobistą od odpowiedzialności rzeczowej. Utrwalona linia orzecznicza Sądu Najwyższego dopuszcza zaspokojenie wierzyciela hipotecznego z obciążonej nieruchomości mimo przedawnienia wierzytelności głównej, z odrębną oceną świadczeń ubocznych.

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece — art. 77 i 79 (ELI)Sąd Najwyższy — wyrok V CSK 212/17 z 20 lutego 2018 r.Kodeks postępowania cywilnego — art. 319 (ELI)SAOS — reprodukcja uzasadnienia I C 121/26

Przedawnienie roszczeń — informacje ogólne

Fundusz dochodził ponad 290 tys. zł

Powód — fundusz inwestycyjny zamknięty — powoływał się na wierzytelność wynikającą z umowy kredytu zawartej wcześniej z bankiem. Żądał 290 174,59 zł wraz z odsetkami. Spłata kredytu była zabezpieczona hipoteką umowną kaucyjną wpisaną do kwoty 612 723,70 zł na nieruchomości, dla której księgę wieczystą prowadzi Sąd Rejonowy w Ostródzie.

Pozwana, nieznana z miejsca pobytu i reprezentowana przez kuratora, kwestionowała między innymi istnienie i wymagalność roszczenia, skuteczność jego przeniesienia na fundusz oraz tożsamość osoby wskazanej w dokumentach. Podniosła również zarzut przedawnienia.

Co sąd ustalił w sprawie cesji i dokumentów?

Sąd ocenił łącznie umowę kredytu, dokumenty dotyczące wypowiedzenia, bankowy tytuł egzekucyjny, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności, umowę przelewu wierzytelności oraz wpis w księdze wieczystej. Uznał, że materiał pozwalał powiązać dochodzone roszczenie z umową pozwanej i wykazać przejście wierzytelności na fundusz.

W uzasadnieniu zaznaczono, że wyciąg z ksiąg bankowych nie ma w postępowaniu cywilnym mocy dokumentu urzędowego. Może być jednak oceniany jako dokument prywatny razem z pozostałymi dowodami. Wynik sprawy nie opierał się więc wyłącznie na samym wyciągu.

Przedawnienie długu a odpowiedzialność hipoteczna

Sąd odwołał się do art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zgodnie z tym przepisem przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z obciążonej nieruchomości. Reguła ta nie obejmuje roszczeń o świadczenia uboczne.

W praktyce sąd rozróżnił odpowiedzialność osobistą dłużnika od odpowiedzialności rzeczowej związanej z nieruchomością. Zarzut przedawnienia może mieć znaczenie dla dochodzenia zapłaty z innych składników majątku, ale nie musi być skuteczną obroną przed zaspokojeniem wierzyciela hipotecznego z samej nieruchomości.

Dlaczego w wyroku znalazło się ograniczenie odpowiedzialności?

Sąd zasądził należność z zastrzeżeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym pozwana może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności do wskazanej nieruchomości oraz zakresu hipoteki. Takie zastrzeżenie wyznacza granice wykonania wyroku i odpowiada rzeczowemu charakterowi odpowiedzialności hipotecznej.

Rozstrzygnięcie nie oznacza, że każda wierzytelność zgłoszona przez fundusz może zostać wyegzekwowana z nieruchomości. W konkretnej sprawie nadal trzeba wykazać istnienie wierzytelności, jej nabycie, treść zabezpieczenia oraz aktualny wpis hipoteki.

Znaczenie elbląskiego wyroku

Sprawa pokazuje, dlaczego pojęcia „przedawniony dług” i „wygaśnięcie hipoteki” nie są równoznaczne. Przedawnienie oddziałuje przede wszystkim na możliwość przymusowego dochodzenia odpowiedzialności osobistej, natomiast hipoteka może nadal umożliwiać zaspokojenie z oznaczonej nieruchomości.

Materiał opisuje rozstrzygnięcie wydane na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie I C 121/26. Nie przesądza skutków przedawnienia ani hipoteki w innych postępowaniach i nie stanowi oceny indywidualnej sytuacji prawnej.

Dokument źródłowy

Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych — I C 121/26

Sposób doboru i opisu dokumentów określa standard redakcyjny.

Wszystkie omówienia orzeczeń